A falsa nave Borg e o BNG

Xaneiro 28th, 2016

Campaña electoral do 77. Xosé do Pacio e Xosé Manuel.

Chantada, campaña electoral do 1977. Coas guitarras, o Xosé do Pacio e o Xosé Manoel

O nacionalismo galego do século XX habituouse a vogar en solitario e contra corrente. Favorecida a ruta por algún vento da historia en momento puntual, a súa propia razón de ser supón construír discurso, espazo, ámbitos de poder propios nun marco estatal e mental que contradí integralmente. Trala breve experiencia pública do inicial PG -cinco anos de República-, o patriotismo principalmente progresista desde os anos cincuenta botou alicerce na soberanía estética da Xeración Nós e unha actitude irredutible fronte á estandarización política española. Aquel brillante Paco Rodríguez -dialecticamente, sempre foi brillante- que nos setenta rebatía españolismos en debate compostelán é substancialmente o mesmo que arestora renega integrarse ou colaborar en marea ningunha. Ese hábito de vogar en solitario, a noción de que unha visibilidade permanente do barco propio é imprescindible para que derrota1 non sexa derrota2. Un ben o comprende, porque tal risco é inequívoco.

Ora ben, a circunstancia histórica resulta incomparable. Non volverán os 30, 50 ou 70 onde a grande maioría descoñecía o nacionalismo político, porque no século XXI este e a súa sigla eximia -por máis que moi deficientemente comprendidos e inxustamente trivializados- xa cogobernaron o país, van para vinte anos con alcaldías urbanas e non supoñen para os galegos novidade partidaria que chame a interese. Presumiblemente, nin unha mudanza total de nome e estratexia sería capaz de suscitar ou devolver tal atención. Se o mariñeiro ha de seguir no mar, probablemente debería buscar rol en tempo de minguada. Aínda sabendo que o seu sempre será unha frota propia.

Na segunda metade do ano pasado dediquei bastante tempo meu a animar unha confluencia para as eleccións xerais. Tiña sensación de que maioría da base a quería, tanto no ámbito Marea coma no do BNG con outros nacionalistas, e coido que non andaba errado. Víase tamén que sectores orgánicos ben relevantes abominaban de tal empresa, pasou o que pasou e houbo un desenlace no escrutinio. Arestora, co nacionalismo militante maioritario moi fóra de xogo, estou convencido de que a base xeral aínda gustaría maioritariamente dunha candidatura única para as eleccións galegas, sustentada -para darse- nalgún tipo de confluencia. Pero tamén de que en alturas dirixentes do ámbito mareístico -non moi sobrado de militancia, deficiente en cadros preparados se toca gobernar o país, necesitado de sumar máis base para tentar a sorte da Colau– unicamente interesa seleccionar e escoller por cooptación dentro da casa que considera derrubada, asimilar os efectivos prescindindo da estrutura; mostra notoria, a deputada Alexandra Fernández distinguindo no interior do BNG como hai varios anos facía o Martiño Noriega con respecto a CxG: os militantes son benvidos, os dirixentes culpables.

Contrariamente ao que esperaba hai medio ano, contrariamente ao que de boca para fóra mesmo poidan dicir, penso agora que os partidos dominantes de En Marea non van permitir unha incorporación como tal do nacionalismo organicamente maioritario, e que seguramente xa estimaron o alcance do transvase inmediato. Con todo, opino que o BNG debe facer o exercicio de ofrecer integrarse nunha lista única, e argumentalo é o motivo básico do presente artigo. En síntese, primeiro argumento: efectivamente, o país require moito un cambio de goberno, e en tal contexto calquera interesado ben coñece o conveniente que resulta unha aglutinación de forza. Segundo, o corpo maior do nacionalismo debe ser visibilizado ante a sociedade participando na iniciativa que arestora os cidadáns e cidadás receptivos máis valoran. Terceiro, non hai razón para temores de perder identidade ou desnaturalizar o carácter que parecen mostrar dirixentes beneguistas: seguramente os partidos de En Marea e en particular Anova desexarían establecer que a resistencia é fútil, incorporar as características biolóxicas e tecnolóxicas, humanas e políticas do Bloque acabando co Bloque. Pero a entidade e consistencia da casa parecen abondar para soportar a experiencia conxunta e mesmo na empresa marcar algún selo; cando menos, de momento. Nin a alianza de tres partidos, nin sequera Podemos e a súa aparente e moi mediática autoestima constitúen unha maquinaria asimilativa irresistible.

Substanciando, eu propóñolle ao BNG que declare intención de participar no proceso unitario; que os seus militantes, cadros, dirixentes e cargos públicos se presenten en canta iniciativa de base haxa; integrarse nos procesos de elaboración programática e establecemento de redes locais; que promovan a realización de primarias abertas para constituír candidaturas. No caso de que se lles queiran impor condicións referidas á actuación no ámbito municipal, comprometerse a estudalo; xa que a Marea de Pontevedra manifesta de palabra e obra que Lores é máis rival deles có PP, a cousa pode parecer pura retranca. Sería digno de ver, en tal tesitura, como reaccionaría a parte concorrente, arestora man nesa partida que non hai: aínda reverbera determinada intervención de hai sete meses, mesturada no eco do que pasou ao final co presunto protagonismo de ‘actores sociais’.

Naturalmente, non descoñezo que todo isto parece improbable: seica o relatorio oficial da Asemblea Nacional, simbolizado noutra marca reutilizada do galeguismo histórico -ai, este núcleo partidario rector: sempre buscando que o país recoñeza o pasado, mesmo cando a sociedade procura e esixe formas de presente-, desbota explicitamente a estratexia de conxunción. Ora ben, malia sabermos do éxito que adoitan ter aí os relatorios oficiais, hai voces que emendan dalgún modo e a ocasión requiriría o seu éxito. Cando menos, iso é o que opina un distanciado que non é indiferente.

Naturalmente tamén, será notorio, o fenómeno Marea provócame pouco entusiasmo. Ata o de agora non confirmaron o que din de si -‘protagonismo cidadán’-, practican formulismo indebido -‘unidade popular’-, hai máis ca dúbidas sobre o alcance da súa vixencia e percorrido. Pero aínda mantén certa virtualidade do novo; e, sobre todo, concita apoio ou expectativa de moitos: resultaría conveniente humildade para recoñecer tal veredito, quizá tamén percorrer algún camiño experimentando a súa potencialidade. Se algo disto que digo é adecuado, posiblemente non dará -así e todo- para un gran cantar. Pero que facer, se outro mellor non hai.

O DO GRUPO. Crónica persoal.

Xaneiro 19th, 2016

Podemos.

(De Praza Pública)

No verán pasado, xurdiu determinada convocatoria de agrupamento cara ao 25 de Xullo. O ton dalgúns convocantes acenaba de abondo a reconciliar os nacionalistas, pero a intención expresa era procurar unha confluencia electoral para decembro na que poderían participar todos os que aceptasen ámbito e obediencia galega das candidaturas. O caso é que a manifestación da Patria foi de amplo espectro, volveron concorrer á mesma moitos que se distanciaran no 2012 e acudiron figuras novas ben significativas, tal Yolanda Díaz. De a pouco, movíanse cousas no sentido dalgún tipo de converxencia electoral en dúas plataformas: unha, o Encontro por unha Marea Galega, baixo o motto Unidade Popular; outra, Banquete de Conxo 2.0 -convertido máis tarde en Iniciativa pola Unión-, incidindo nomeadamente no aspecto nacional. Dado o alto grao de compatibilidade, apareceu un ruxerruxe de confluencia entre ambas; en tal contexto, a IpU marcou como punto necesario e irrenunciable comprometerse a procurar un Grupo Parlamentario Galego e soberano se se acadaba un número de deputados suficiente.

Tal requisito estaba ben lonxe de ser unanimemente aceptado. Podemos non pasaba moito de ofrecer acubillo nas súas propias candidaturas ou unha especie de ‘grupos mixtos’, e o líder resultaba ben explícito ao respecto. Pero a cousa chegaba tamén aos seus socios de ámbito galego: o marco facebook, tamén algunha asemblea municipalista, rexistraban a descualificación implícita do Grupo Parlamentario como obxectivo aglutinante en voces por veces ben significativas de Anova; certa figura especialmente respectada chega a cualificar tal proposta preelectoral como elemento trivial de diversión. A todas luces, a alianza con Podemos primaba; no fondo, eu penso que posiblemente o definitivo pacto tripartito estaba en marcha, onde non concluído.

En realidade, pasou o verán con Podemos dándolle a varios paus tocante ao grupo parlamentario: ora Bescansa dicía que imposible, ora outros nun ‘depende’ que xa aludía a posibles problemas radicados no Regulamento e a(s) súa(s) posible(s) interpretación(s). A Iniciativa pola Unión, co BNG como núcleo máis activo, puntualizaba que unicamente unha candidatura con personalidade xurídica propia -probablemente concretada na composición dun partido instrumental- garantiría a constitución do Grupo se era alcanzado o resultado electoral preceptivo. Mediando setembro, aínda o facebook testemuñaba reticencias en Anova para establecer o Grupo como obxectivo e elemento de confluencia para unha candidatura de base cidadá apoiada en confluencia interpartidaria. Posiblemente foi a partir de aí cando o ambiente empezou a mudar. Motivos? Debo pensar nunha coincidencia, cando menos, de tres: quizá as enquisas de Podemos empezaban a mostrar que os números galegos podían dar, sen dúbida en Anova había sectores con propensión a esixir o Grupo como condición, seguramente o acordo tripartito estaría avanzadísimo se non -insisto- concluído. Engado unha circunstancia que me parece inequívoca: o Grupo Parlamentario Galego concitou importante apoio e expectativa en sectores do electorado imprescindibles e irrenunciables.

O caso é que ao cabo dun mes quedou confirmado: Errejón comunicaba o plácet de Podemos coincidindo temporalmente coa filtración, primeiro, e o anuncio, despois, da concertación entre eles, Anova e EU para unha candidatura conxunta, que requiría apoio cidadán pero desbotaba a celebración de primarias. O Grupo figuraba como argumento electoral especialmente mobilizador. Coñecemos o escrutinio final: triunfo para En Marea-Podemos, desastre para Nós-CG, marca establecida desde a IpU, e, xa que logo, tamén para o BNG. Entendo que na cuñaxe definitiva de ambas caras tivo papel concomitante a cuestión do Grupo na súa formulación definitiva. Sospeito que ambos resultados non deixarían de ser analizados como éxito, mesmo complementario, nalgún ámbito partidario ou plana maior.

O que veu, tamén é sabido. En Marea comparece na Carrera de San Jerónimo marcando o Grupo coma proxecto irrenunciable. Durou a cousa doce días. Ao cabo deles, e sobre o fondo dunha tirapuxa enmascarada arredor de repetir ou non as eleccións, parece que todos os membros de Podemos van estar nun grupo parlamentario que tamén incluirá os outros electos por En Marea, por En Comú e, pola contra, non os pertencentes a Compromís. Queda a dúbida sobre que sensación predominará en Podemos arestora, se a de lástima ou de obxectivo cumprido. Eles, probablemente tamén outros, ben sabían que con este artefacto podía a cousa acabar así.

A integración da candidatura galega no grupo de Podemos seica anuncia perfil propio e liberdade de voto. Está claro que non é o mesmo isto có outro, e a sospeita recae sobre unha hipótese de se será un amaño posible ou pílula contra decepcións e descontento. Engadamos o colofón de que quen tanto calculou, ao mellor ten tamén para isto planos de futuro. Como todo non deixa de ser, cando menos en parte, un espectáculo, temos tempo para ver. Catro anos, nada menos, se chegamos aló.

Nós vogar

Decembro 17th, 2015

AutoBandeira3-1004x500

Fonte

Un cidadán galego sen máis, cando menos un, aborda estas eleccións xerais desde hipótese de cambio. Se procuraramos sempre voz para o país naquel lugar onde nada ou tan pouco se escoitaba, agora comparecía a urxencia de enfrontar unha demouca progresiva, realizada con pretexto de crise e obxectivo en rabenar dereitos e bens da maioría. Buscamos para iso, desde hai medio ano, converxencia de actores e intereses onde a soberanía nacional de acción política fose integrada co que definía aquela voz outrora tan seguida e arestora de novo atendida con expectación: “cómpre ser rupturistas, polo menos, coa austeridade”. Era, en efecto, así.

Non é derrotista evocar a derrota unha única vez: impuxéronse os empeñados na desagregación e quedaron dous camiños. Un deles foi indicado como ‘suxeito político galego’: nunca cheguei a esvaer a sospeita razoada sobre carácter transitorio, asociado ou subalterno do tal suxeito; o outro formula conceptos familiares, na súa forma revellidos para moitos, no fondo irrenunciables para outros e tamén para min. Representan a primeira actores novos con idea nova e algún aceno de vello estilo; expoñen a segunda caras consabidas, outras frescas e alguén que me devolve o que talvez nunca se debera postergar.

Si, eu tamén apoiaría unha remuda constituínte con efecto positivo para as terras das españas. Pero soberanamente desde aquí.

Esoutro día, no mitin de Nós, a súa moi solvente candidata remataba cunha palabra coñecida: resistir. O día seguinte, nun debate televisivo, o nada malo primeiro da lista En Marea afirmou que a súa non é unha candidatura resistencialista, senón activa. O de menos é salientar agora que existe a resistencia activa ou practicar a melancolía imaxinando que tándem poderían formar os dous, na orde que fose, dentro dunha proposta conxunta e lucense. O caso é que un malestar por resistencialismo e cerrazón fórame afastando a min do BNG desde empezos desta década e relativa proximidade á segunda orientación coadxuvou a dar comigo en Lugonovo na metade dela. Así e todo, vou votar Nós domingo que vén e, polo que levo lido, tal camiño de ida e volta temporal foi percorrido cando menos en figuración por bastantes persoas estes días. Eu vou votar así porque non contemplo máis hipótese. E espero seguir en Lugonovo, quizá procurando no futuro unha Marea desde Nós.

A valía está sobreavaliada

Decembro 5th, 2015

portada7

Fonte

Onte, 4 de decembro, Ciudadanos deu o mitin en Lugo. A estrela non era a súa candidata provincial nin os concelleiros locais, senón unha número tres na lista de Madrid: aclaremos que é luguesa de orixe e das que volve por aquí, Marta Rivera de la Cruz. Muller que sabe escribir e, xaora, falar: ou sexa, que o fai razoablemente ben. Leo en El Progreso de hoxe -ao mitin non fun- que a candidata Rivera discute a obriga de que un partido aspirante a gobernar teña consistente equipo partidario: “¿Tener equipo es tener gente que te deja hacer la Ciudad de la Cultura? ¿Tener equipo es tener a Ana Mato de ministra de Sanidad o a Wert de ministro de Educación?” serían, di o periódico de aquí, os argumenti ad absurdum segundo os cales C’s conta co único esencial, realmente imprescindible para o momento histórico presente: Albert Rivera, o “líder más carismático desde Adolfo Suárez”. Tanta referencia no presidente español da Transición -así mesmo fixo Rajoy, que acabou a precampaña en Ávila- podería dar en sospeita de que estas eleccións non son exactamente ordinarias, senón comezo dunha etapa nova. Pero estabamos no Rivera, o único imprescindible. Remarcaba tamén esa idea o cabeza de lista na Coruña, ao tempo de soster con naturalidade que “de Galicia”, propostas concretas para este país, hanse ocupar despois das eleccións. De momento, o caso é ir seguindo o ronsel que marca ‘Álber’, así pronunciou cando menos unha vez o igual algo superado -era momento quizá de tensión- e novel candidato Antonio Rodríguez.

Que partidos novos traian candidatos que se estrean, nin será raro nin ten por que ser malo. Ora ben: non haberían amosar certa feitura? Sucede que a enquisa última e resoante dálle a Ciudadanos un deputado pola Coruña, loxicamente o tal Rodríguez. Ocórreseme pensar nunha discusión argumentada entre el e a miña ex alumna Violeta Núñez Martínez, outra muller das que se moven máis ca razoablemente ben no plano oratorio; ou cunha terceira, da lista que probablemente ao final deba votar eu. Intúo posible minusvalía ao respecto no deputado in péctore do CIS, pero ha de ter comprobación dubidosa por cuestión non só atinxente a demarcacións provinciais: a Violeta encabeza en Lugo polo Partido da Terra, alternativa e sigla descoñecidas para a inmensa maioría do electorado; canto á outra, a anónima, leva escuadra máis lucida pero moi fóra da luz que proxecta o moi potente enfoque mediático cuadripartito.

Total: que, como saben, a valía a miúdo non conta tanto coma colocarse ben. E neste meu país, tan dependente, non resulta requisito ineludible de atención e apoio ocuparse do país mesmo. Pero será tan bo o Albert Rivera, para que as súas calidades dean suplido a insuficiencia nos chanzos inferiores? É notorio que sabe falar, argumentar e poñerse; á fin e ao cabo, vén da mesma escola que tivo a miña amiga Violeta, a das Ligas de Debate universitarias. Pero nin sequera iso abonda, necesariamente, para que a súa luz abraie. Por veces, pode ser unicamente cuestión de encarar.

A FERMOSURA DO CARAVEL (V). Septenario de Lisboa

Agosto 23rd, 2015

FSCN0219

 

27 de xullo do 2015

Ao que se baixaba a rua Garrett, voces e música ao vivo enchían un solpor mozo desde o balcón alto nos antigamente Grandes Armazéns do Chiado. Dous tanxedores, unha e un fadistas sucesivamente, “Lágrima” talvez, seguro que “Fois Deus” e o Fado Vitória en tanto unha airexa subía quizá do Tejo encanellada pola dereita. Eu viña de departir cun Pessoa de perfil bastante Caeiro o día de reencontrarse coa cidade, un dos amores posibles.

28 de xullo do 2015

Se un quere ir directamente da Baixa ao Bairro Alto, ocórrenseme dous motivos para escoller a Calçada do Duque: sobra de lecer no paseo ou falta de cartos para o Elevador da Glória. Seguramente hai outra hipótese, pero igualmente seica máis de douscentos chanzos que aínda levo andado e nunca contei. Un vai observando a novidade certa ou cousa anteriormente inadvertida: ao pé, tras da Estación do Rossio, un sitiño onde beber ginja em copo de chocolate; de camiño ascendente pouca saúde aparenta o oficio de alfarrabista ou libreiro de vello, menos xaora cá hostalaría ao reclamo do transeúnte e o estranxeiro. No cimo das escadinhas case acaba tamén a Rua Nova da Trindade, onde máis abaixo hai tempo que pechara A Barateira e continúa a cervexaría homónima probablemente aludida na cantiga do Fausto. Por fin, o Largo de Trindade Coelho ofrece maior empaque do alfarrábio na Livraria Olisipo. O Miradouro de Alcântara -sempre em frente- bulía de turistas ao que notable orquestiña con contrabaixo e todo executaba pulcramente un curioso aire de resón coma israelí. Paréceme que lles botei na gorra e, se non, probablemente debín facelo.

Podía apañar o elevador, pero a Glória tamén ten chanzos agora de baixada. E o serán era era de libros e calzadas.

 

≈≈

29 de xullo do 2015.

Os máis afeccionados queirosianos, e á súa a miúdo reputada maior novela, ben lembrarán esa casa que os Maias vieram habitar em Lisboa, chamada do Ramalhete e que quedaba polo barrio das Janelas Verdes. Estoutro é o nome dunha rúa situada na faixa que vai de Belém á Praça do Comércio, percorrida usualmente polos máis dos visitantes en eléctrico, carro ou autocarro. Como ‘das Janelas Verdes’ é aludido así mesmo no común un museo, oficialmente MNAA ou Nacional da Arte Antiga, cuxa entrada sen desconto importa seis euros.

Xa que Portugal adoita ser país discretamente colocado no imaxinario do turismo artístico, os máis talvez ignoren que é aquí onde o Bosco ten as “Tentacións de San Antón”, está o “San Xerome” de Dürer ou notabilísima serie de zurbaráns canda outra cousiña de Cranach, van Dyck, Raffaello, Tiepolo, Ribera et caetera. Ora ben, é en efecto nacional -para o gusto de un- o máis impactante. A máis de na Custódia de Belém, que esta non é só pinacoteca e sobre custodias aínda habemos falar, o ollar repara e fica nun conxunto icónico aparecido subitamente ao final dunha escalinata. Caemos de repente no medio do século XV e un, que vén cadrando máis ben entre XII e XIII, non desdeña encontrar unha imaxe de descendente que tería mando e praza en Sagres.

Os “Painéis de São Vicente de Fora” foran feitos por Nuno Gonçalves e quizá tampouco uns nin o outro constitúan referencia de grande nomeada. Xaora, o país adoita ficar bastante á marxe na multinacional da Historia da Arte.

≈≈≈

30 de xullo do 2015

Esta cidade, coma outras peninsulares, recuperou notoriamente afluencia turística. Ora ben, cola -cola propiamente dita, ou sexa, portugués ‘bicha’- unicamente a vin na entrada dos Jerónimos e a o do Elevador de Santa Justa. Todo iso deixoume varias incógnitas, un par delas económicas sobre evolución da crise ou actitude cidadá, outra sociolóxica en relación co posible peso do tópico no turismo. Non se lle dedicou, porén, demasiado tempo á reflexión, postura que igual tamén é bastante tópica e estival.

O caso é que os museos do xoves non ficaban desertos, pero andábase e parábase ben. Foron tres, Madre de Deus polo azulexo, Martinho da Arcada polo bife, Tesouro da Sé Catedral porque fomos aló e, xa que estabamos, entrouse. Todos tres, por certo, razoablemente servidos canto á guía pero con necesaria mención concreta ao catedralicio. É simplemente un home que anda por alí, obsérvate e simplemente fai as beiras por se ve que cómpre informar ou pode entremeterse sen desharmonía. Sabe. Sabe meterse, sabe contar e sabe cousas. Fixo cuestión de fixármonos na Custódia da Sé Patriarcal, nós declaramos coñecer xa a de Belém e el referiuse conxuntamente ás ‘três custódias’, supoño que facendo grupo coa da Bemposta que está tamén nas Janelas Verdes. Nese museo, o de onte, contemplaramos bastante ourivería; e de certa predominancia advertida veu a miña pregunta atordada de hoxe.

Estamos coa custodia da Sé. “Trabalho francês?”, digo eu. El olla, responde e agora tento suxerir a fonética e lenta prosodia cuxo teor e intención ben intuirán os iniciados no lusitano: “Francees…? À conta de que…? Bem purtuguees…”. Seguiu connosco practicando a mesma amabilidade, pero aínda, ao cabo dun cacho máis de conversa, repetía como para si e ben se oíndo: “Francees…”. Admirado pola obvia inconveniencia.

A miña ignorancia histórico-artística (a arte de portugueses é excelsa en tal dominio) deu nunha escena así de elegante. Para contar e gardar.

≈≈≈≈

31 de xullo do 2015

A capacidade dunha caneca podería constituír tema comentable na antropoloxía cultural portuguesa. Propios e achegados vimos sabendo que as medidas de servizo na cervexa a presión veñen sendo dúas: menor, chamada ‘fino’ no Porto e ‘imperial’ en Lisboa, ou maior, por todos lados que eu coñeza pedida como digo atrás. O asunto é canto conterá, xa que é variable, supoño que sempre do medio litro para arriba. En todo caso, o camareiro no Martinho da Arcada fora claro ao respecto, ante a dúbida sobre conveniencia de engadirlle ao xantar ese volume de líquido: ‘uma caneca é o ideal’. A sentenza viña con medio sorriso e vaga alusión ao tempo de verán.

No solpor do día seguinte, venres, fómoslle botar outra ao Museu da Cerveja, dedicado a preparacións do ámbito lusófono e que se encontra nunha arcada perpendicular á do Martinho, sempre no Terreiro do Paço. Museo seica o hai, pero o que a nós importaba máis nese momento era a parte de servizo ao público, amplísima e o primeiro que se encontra. Sentamos ao balcão, encargamos a bebida e -para dous- unha peza de certa iguaria descoñecida, pastel de bacalhau con queijo da Serra da Estrela. Non a coñeciamos porque seica é ben recente -coma este establecemento seica tamén orixe dela-, malia o cal xa deu lugar a sonoro debate mediático sobre a oportunidade de combinar ao xeito dous emblemas da gastronomía nacional: de ‘obsceno’ seica o cualificou certa acreditada voz e non podo dicir, a tal hora, si nin non; dis que convén degustalo acabado de facer, este non estaba, o bacallau sabía bastante seco e o queixo non fundía cremosamente no conxunto. Aclaro que non ten por que ser culpa de establecemento ou camareiro, os pasteis víanse alí expostos e eu pedino non de refección, senón como petisco.

A decoración do local merece un destaque na presenza relevante de tres iconos alfacinhas: Amália, Eusébio, Pessoa. A fadista, o dianteiro, o poeta. Facetada, popular, un aquel de requinte. A cidade.

≈≈≈≈≈

1 de agosto do 2015

Aínda que puidese ser froito de imitación, adoptar como efixie propia a dun poeta multifacético e vangardista parece, neses termos, singular. Ora que a cidade xa detiña algúns trazos invulgares, como que desen en atracción turística os medios de transporte colectivo e ordinario. Non é, con todo, estraño.

Hoxe, sábado pola tarde, baixo do autocarro 714 na Rua de São Paulo. Pillo o Ascensor da Bica, un dos tres funiculares que, canda o Elevador de Santa Justa, comparten a distinción de Monumento Nacional e reclamo de visitantes: o de Santa Justa, por certo, vistos o prezo e colas, quizá mesmo dificilmente -cando menos no verán- sexa usado por cidadáns que simplemente queren subir ao Carmo. Este da Bica, algo máis barato e menos concorrido, percorre un marco de vida corrente e plena. Arriba e xa a pé, no Largo do Calhariz, é torcer á dereita, andar un cacho cara ao Chiado e, pouco antes, mergullar á esquerda no Bairro Alto tamén pleno. Un nome de vía fai evocar certa cita (era Camilo Castelo Branco) que manifesta o elo desgarro-canción urbana: “Seus irmãos eram dous fadistas, as melhores duas navalhas da travessa dos Fiéis de Deus”. É transversal á Rua do Norte, que agora ando e onde -estreita, case un pequeno negocio en cada porta- as grinaldas e enfeites que lle son teito dan conta da especie de arraial cosmopolita no que este pequeno sector seica se debe converter contra a noitiña.

Non moi lonxe queda o Miradouro de Alcântara e, ben pensado, seguramente foi hoxe cando fun alí. Hai que baixar, que teño cita fixa.

≈≈≈≈≈≈

2 de agosto do 2015

Aínda que viaxar de pé resulte así mesmo habitual, metro e autocarro deben ser no verán os medios con frecuencia horaria máis imaxinable. É domingo, cediño, e imos sentados no 714. Coma ao longo do percorrido, na terminal Praça da Figueira apenas se ven foráneos; esta, por ende, pouca veciñanza propia ha ter fóra nin dentro en momento ningún. Xa que son horas de demora, viramos devagar contra Martim Moniz antes de desandar camiño por outra ruela onde a animación exterior quizá retirou non haberá demasiado tempo. En São Domingos xa acabara a primeira ou segunda misa e continuamos por un Rossio placidamente solleiro, no acougo do mosaico ondulante e Dom Pedro IV -o brasileiro- na súa columna de atención agora indisputada. Rua Augusta: collemos -para o xantar- rissóis, bolos de bacalhau e chamuças no café onde unha dinámica funcionária só consegue limitada dilixencia no servizo por parte dun compañeiro máis tagarela. Entre risos e avisos xa está aquí o Terreiro, van colocando nas arcadas a artesanía e aínda haberá lugar e tempo para unha compra.

Xaora, o eléctrico de Algés non leva asento libre. Nin se hai que queixar, porque antes deste –longo e articulado– pasaran dous dos clásicos tan atacados de xente que non pararon. Ao cabo dun pedazo -seguramente xa no Cais do Sodré ou por Santos-, o noso ateiga de maneira semellante. Xa está en marcha a riada turística e, canda nós, desauga en boa parte onda os Jerónimos.

Esgotamos a penúltima demora na inesperada Feira de Belém, que a hai primeiros e terceiros domingos de mes. Mércase unha industriosa bolsa de asas, compartimentada, reciclada de envases baleiros de café. Unicamente queda cumprir o cometido que fora pretexto, por ninguén exactamente crido como tal, para baixar á cidade: mercar pasteis para o almorzo; como somos cinco, dous paquetes de seis. Volvemos apañar o 714, de volta, hai que marchar despois do mediodía e, coma sempre, quedan cousas sen facer para a próxima vez. Aínda ben.

E fallando de Lisboa, que he a principal & cabeça do Reino, & mais populoʃa que todas as da Europa (ʃenão parecer a algu que digo muito em dizer que todas as do mundo) cujos ares ʃão ʃuauiʃimos, ʃalutiferos, & muy temperados, por cujo respeito vem muitas peʃʃoas a conualecer a ella…”.[Frei Nicolao d’Oliveyra, Grandezas de Lisboa, 1620].

.

En batiscafo polo magma

Maio 26th, 2015

102 (1)
L’important c’est la rose

Domingo a mediodía, o meu concello non chegaba a un trinta por cen de votantes, tres puntos e pico por baixo do 2011; coa precaución debida a experiencias anteriores, eu tiña unha hipótese: abstención na dereita. No final da xornada, caía ata case seis puntos: argumento, logo, plausible, pero pouco afinado.

Luns pola tarde, repasando a lista detallada de resultados no concello, chámame a atención un número de Lugonovo que chega case ao pé da votación ao PSOE ou o PP: comprobo, a mesa está na Acea de Olga; sur da cidade, a parte máis nova en construción, posiblemente tamén en demografía e socioloxía, aí está o campus universitario. Fago suma rápida en sete mesas que identifico na mesma área: sobre un 27% o PSOE, 26 e pico o PP, 19 Lugonovo, case 11 o BNG, ao pé dun 10 C’s e ACE máis dun 6. No conxunto municipal, PP e PSOE totalizan un 61’5% e a terceira forza non chega ao 11’5: convén aclarar que esta, Lugonovo, non leva constituída nin un trimestre e o seu grao de coñecemento público era, ata o de agora, escaso.

Luns no serán, comparece o Rajoy: gañamos as eleccións, temos un retroceso, non farei mudanza, supoño que serei candidato nas Xerais. Discurso obvio nunha realidade inapelable: todos os seus líderes autonómicos perderon moreas de votos, non ten un ministro realmente presentable para a opinión pública. En mal momento para figuras emerxentes, de postos a candidatar a Soraya ou o Herrera, posiblemente mellor que quede el. Cómpre xogar as cartas que hai.

Luns pola noite chégame por vía mediática a comparecencia do Luís Álvarez, tenente de alcalde en funcións e habitual portavoz do goberno PSOE. Chama as ‘forzas de esquerda’ para negociar ‘sen imposicións’ un goberno arredor de Orozco ‘á marxe das manifestacións da campaña’. Á vista do dito e redito, coñecendo os sinais de identidade nas forzas que veñen, podíase pensar que non sabe (fala de LN, por exemplo, coma quen fala dos ‘de sempre’), non quere (reitera un discurso, ‘contra a dereita a todo o custo’, notablemente obsoleto) ou non pode (complicado estaría dicirlle que marche a quen ten que marchar). Paréceme que nin un, nin dous, nin tres. Luís Álvarez, neste momento, figura o mariscal que dirixe unha retirada en orde.

Con estes precedentes, que hoxe Besteiro confirmase apoio partidario ao líder municipal irremediablemente caído nin quita nin dá. Ou é que este pon reticencia a deixalo ou hai manobra de distracción para afastar olladas da bambolina partidaria. Segue a navegación cara ao día 13.

O debate como problema

Abril 30th, 2015

Este é o tema

Non debe haber cousa máis mala ca facer algo contra gusto. Aínda que talvez o empeore esa obriga -sentida ou autoimposta- de dar explicacións continuamente. Por outra banda: nun intercambio de pareceres, igual dá que sexa diálogo sosegado ou discusión, pódese volver tan irritante a divagación interesada coma retórica sen máis. Súmenlle algunha dificultade de formato e quedará a bastante lamentable impresión que me deixou o debate electoral, 29 de abril polo serán, entre oito aspirantes á alcaldía de Lugo.

Tiña moito a favor para resultar interesante. Marco adecuado, bo aforo. Concibido e dirixido pola Asociación da Prensa. Comparecencia de todas as opcións coñecidas. Isto último e o seu número (oito) introduce a variable inconveniente de certa lentitude, con risco de escaso dinamismo e monotonía; para evitalo, viría ben que condutora e participantes asumisen implicitamente algunhas normas non escritas. Que o respecto á exposición allea non exclúa algunha apostila breve -sen interrupción- entre os que debaten. Consumo non abusivo do tempo na quenda respectiva. Impedir que certos asuntos, por moi ‘estrela’ que sexa algún deles, ocupen a polémica para aló de proporción razoable. Last but not least: centrarse no tema, Lugo neste caso, as propostas para Lugo, viabilidade e maneira de tentar implementalas; que a referencia, posiblemente necesaria, a políticas ou xestión extramunicipal quede no que é cando hai eleccións locais, un marco.

Nada diso, absolutamente nada, aconteceu no acto en cuestión. Pouca proposta concreta para esta cidade e concello, menos referencia aínda aos modos e recursos necesarios para aplicalas. Temas estrela, por continente, contido e duración: Radioterapia e Hemodinámica desde o punto de vista das presuntas responsabilidades partidarias ou bipartidarias; Política Agraria Común, con digresión incluída nada menos ca á Política Pesqueira (apunta o Luís Latorre que debe ser inminente unha deslocalización de flota atuneira a ribeira miñota). Consumo abusivísimo de tempo -sobre todo por parte de tres candidatos- para atacar e defender estratexias partidarias supramunicipais ou situarnos na abstracción sistémica e filosófica. Circulación de micrófonos, rara vez de ideas. Señores: así non se pode. Querían todos facer debate ou van algúns porque non queda máis remedio? Teñen cadanseu proxecto para Lugo ou instrumentalizan a convocatoria para axuste de contas e macropolítica?

Non desesperemos. Como seguramente haberá máis, permítome ofrecerlle a cada participante unha imaxe persoal de Xano -cara boa, cara mala- por se a queren ter en conta para perfilar a próxima intervención e confiando, iso si, en que teñamos ánimo para volver e eles interese en facilitarnos o coñecemento das ofertas. Segundo orde alfabética de apelidos: Rubén Arroxo, vigor de atleta pero contorno programático borroso; Jaime Castiñeira, perseveranza pero abuso do tempo; Santiago Fernández Rocha, rigoroso na proposta e incómodo na situación; Agustín Gallego, sinceridade entre moito interrogante; José López Orozco, oficio no escenario, balance non patente; Olga Louzao, imaxe afable dun proxecto enigmático; Carlos Portomeñe, expresión eficaz, pero Lugo que?; Ildefonso Saavedra, un modo popular que se perde na anécdota.

Para Amparo Roca, xornalista moderadora, unha broma: nalgún momento púidena imaxinar coma Barbara Walters, tan trasladado parecía algún candidato mentalmente á dinámica discursiva pola presidencia dalgún país; e outra seria: se se pretenden axustar intervencións e tempos, cómpre empezar desde a primeira. Nada fácil o papel, e sempre hai que agradecerlle a quen se presta para cumprilo. O mellor de todo, se me desculpan, o público: correcto en xeral, quitando detalles, mesmo cortou de raíz a posibilidade de aquilo acabar sendo réplica ou contrarréplica entre dous.

Este foi un debate preelectoral, que a campaña seica non empeza ata o día oito. Así é que todo pode mellorar. Xa veremos.

 

Previas

Abril 27th, 2015

Mesa redonda preelectoral

Non me levo ben coas enquisas electorais, supoño que un motivo esencial virá da miña grande torpeza para formular prognósticos posteriormente confirmados. Ora ben, a demoscopia fai tamén o seu traballo na conformación do escepticismo, aínda lembro a previsión d’El Progreso para Lugo cando as municipais do 99: PP 15, BNG 6, PSOE 4; unicamente lles atinaran aos frontistas, tres deses do PP caeron no PSOE, entrou Orozco e, ben saben, ata hoxe. Debeu ser a última vez que o periódico meu local sacou predición para todos os concellos.

Hai, con todo, un inquérito recorrente e especialmente prestixioso aquí entre nós, o de Sondaxe, que vez tras vez a Galicia política espera interesadamente, degusta con fruición e acaba dixerindo aos poucos. Leva sona de atinar moito, aínda que tamén se lle coñecen erros notables: no 2007, en ningún momento apuntara aquel Lores caendo ata os sete edís finais nin Telmo Martín case a tocar a alcaldía de Pontevedra. Dis que a xente engana nas respostas e que a demoscopia non é ciencia exacta. Xaora, hai razón nos dous extremos, aínda que nunca sabemos tampouco como cociñan os cociñeiros nin da incidencia do contratante na resolución do produto. Sondaxe ten prestixio, iso é seguro, e deixémolo aí.

Agora, eses mesmos acaban de sacar a primeira para as sete cidades. Cousa esperada: canto aos partidos do sistema aínda vixente, o gran cambio virá no outono, agora o que hai son danos menores. Como novidades, entra Ciudadanos en pleno cachón e a alternativa municipalista con dúas excepcións: Ourense, pola previa existencia de algo alleo parecido no formato e o naufraxio propio nas primarias; Pontevedra, xa que o BNG chega ao 2015 no cume do recoñecemento. Habemos ver, a cousa anda lonxe de aparecer clara. Igual ca en Lugo.

11 PP, 11 PSOE, 1 C’s, 1 Lugonovo, 1 BNG: segundo orde en número de sufraxios anunciados. Orozco, o máis valorado; Louzao e Rocha, a seguiren moi parellos; Castiñeira de sexto. Catrocentas enquisas. O dato que me chama máis a atención é a pobre valoración do candidato máis votado, imputable máis ben a unha lexislatura persoalmente mediocre ca ao derrubamento no creto do seu partido. Tamén o alto grao de coñecemento (sic, iso me parece) canto ás cabezas de lista en C’s e Lugonovo: nin un mes hai que foron nomeada e nomeado, outorgóuselles escasa atención mediática e pasan ambos do quince por cento, dos que case catro sobre dez respectivamente declaran que os van votar.

Desde logo, os datos que acabo de citar son en principio secundarios. O que é o principal, opción prevista de voto, mostraría bipartidismo en esplendor, un Orozco resistente e BNG con risco de quedar fóra; aos novos, un e outro, non lles faltaría demasiado para chegar a dous concelleiros cada un, dependendo en todo caso da fortaleza real dos dous primeiros partidos e a novidade que puidese traer un maior coñecemento por parte do electorado. Xa que non sabemos, o resultado nada di, sobre porcentaxe de apoio ás outras listas, de indecisos ou cal sería a entidade do abstencionismo desta volta, datos que adoitan ter relevo para a estimación e o cotexo. Isto, se tomamos en serio esta primeira enquisa de Sondaxe.

Xa dixen que teño acreditado mal oficio na previsión electoral, e engado total descoñecemento no referente á lóxica e protagonistas da ‘cociña’ demoscópica. Ora ben, tocante ao medio xornalístico que contrata e publicita o produto aquí analizado, chámanme a atención dous aspectos quizá relevantes canto a perspectiva e intención no caso de Lugo. Primeiro, un titular: “PP y PSOE empatan a 11 ediles y BNG, Podemos [sic] y Ciudadanos serán decisivos”. Segundo, a referencia de que ese hipotético desenlace pode facilitar un goberno de Orozco -líder da segunda lista canto a votos- en minoría: iso sería, xaora, se Lugonovo e o BNG lle dan o voto ao alcalde actual na investidura e despois quedan na oposición. Xa que ambas forzas declararon explicitamente que non apoiarían imputados, queda dúbida sobre o que indica o medio xornalístico coa súa suxestión: ora sabe que lle van levantar a imputación a José Clemente López, ora lle dá pouco valor aos propios números que publica ou vai marcando unha que será insistente liña mediática de campaña: que deberán facer os supostos pequenos coa figuradamente pequena representación que acaden.

Verán vostedes, logo, que nin enquisa nin corolario amosarían case nada novo. Do que tamén se infire que cando menos as novas forzas seguirán o seu camiño sen guiarse moito por orientacións alleas. Á fin e ao cabo: que creto ou interese lles poden merecer?

Hai tempo que podiamos

Novembro 6th, 2014

Foto

 

Unha cidadanía na que destacan -xa mesmo demograficamente- as xeracións con formación académica media e constituídas por individuos que se consideran libres: participan, logo, cando queren; ou por veces, se cadra, cando son real e puntualmente motivados… A sociedade galega é arestora moderna e tecnoloxicamente avanzada: participando, logo, da fluidez informativa, é obxecto receptor de múltiples propostas canto a consumo e intervención. O cidadán galego actúa de maneira ante todo utilitaria; como ser humano é sensible á épica e a lírica, pero a maior parte do seu tempo ocúpano os problemas correntes, cambiantes e a miúdo imprevisibles… É de pensar se tal desafección e desapego non terán que ver co imposible correlato entre sociedade e partidos: a tecnoloxía fornécelle a aquela máis fluidez e dinamismo ca nunca; estes seguen constituíndo maquinarias substancialmente lentas… Os usos e procedementos dos partidos non adoitan optimizar nin gratificar a participación… Dos colectivos sociais que establecen relación con un partido, o máis difuso e volátil é o dos seus votantes. Con respecto a estes, sexan actuais ou potenciais, hai que ter sempre presente un aspecto dúplice: detestan ser enganados, non confían en quen sospeitan que oculta ou enmascara algo.

Os extractos precedentes non veñen, xaora, dun tratado. Era certo relatorio que escribira eu, simple ensinante favorecido daquela por case vinte e oito anos nunha profesión que permite singularmente rexistrar evolucións xeneracionais: a mudanza cultural e de comportamentos políticos pódese ir adiviñando ou intuíndo nos institutos, co trato sucesivo de adolescentes que adoitan chegar a adultos. Ano 2010: certo núcleo de militantes nacionalistas que ventaban cambio promoveran un conclave buscando novos camiños para a esquerda galega. Na nómina de relatores figuraron estudosos e analistas ben cualificados en comunicación, socioloxía, historia, xornalismo ou xestión cultural; igualmente, vultos notorios na vida política daquela. Algo máis dun cento de persoas viñeran asistindo aos debates, grupo bastante escollido e non participante no desdeñoso menosprezo practicado por instancias partidarias. O manexo da frustración polo triunfo do PP tralo bipartito quizá consumira as enerxías case todas, pero non disipara o receo orgánico ante iniciativas ‘incontroladas’.

Oito meses despois estourou o 15-M. Constatouse alí que medraba a irritación na sociedade e a perspectiva nacional perdera boa parte da mocidade antes simpatizante. Os fillos do estado de benestar mobilízanse ante a mingua na súa capacidade de consumo ou falta de expectativa laboral ou profesional, e acadan apoio ou simpatía entre sectores importantes dos seus maiores; o seguimento, en asembleas urbanas galegas, do fenómeno Sol como pauta dominante mostraba a revigorización da hexemonía madrileña. Seis ou sete anos antes, esvaecera paulatinamente o fenómeno Nunca Máis sen deixar o froito ou semente de autoorganización social baixo parámetros galegos a que o seu propio carácter parecía apuntar.

Xaneiro deste ano. Desde a mocidade madrileña con formación universitaria, tecnoloxicamente avanzada, comportamento fluído e dinámico, disposta a unha participación sociopolítica áxil con marco variable… xorde Podemos. Talvez era cuestión de tempo que alguén desa idade, con formación e interese suficientes, lese a conxuntura e preparase a ferramenta. No arquipélago soberanista galego, uns optaban polo ‘nós, sós’ con cheiro a requente, aqueloutros polo pacto preferente con Izquierda Unida. O resultado das Eleccións Europeas colle a case todos de sorpresa, a nosa paisaxe nacional empeza a cubrirse con círculos malvas, inza á par da expectativa electoral unha proclividade feita de mal menor entre veteranos instalados desde hai décadas na reivindicación dun espazo político galego. Redescubrimento de si mesmos quizá, crónica inmadurez ou aceptación resignada dun fracaso colectivo. O que for.

Non cometerei o exceso de pretender hermenéutica con cousa tan nova. Manifesto, iso si, intuición de que na España do 2014, onde algunha enquisa mostra alta popularidade da parella real Felipe-Letizia, quizá o pablismo de coleta e trinta anos vén para cumprir función semellante á daqueloutro felipismo, con trinta anos e chaqueta de pana, no 1982. De momento, cultivan o xardín do voto á esquerda ou á dereita e recoñecen a ‘especificidade catalá’ librándose ben -ou aínda nada lin eu- de adiantar detalles sobre o seu modelo territorial: a frase ‘dereito a decidir’, dependendo de quen a use, pode supoñer fórmula política para exercer ou cláusula dilatoria para non significarse. E aquí, no país dos mil ríos, hai quen busca aliarse con Podemos en tanto Podemos entende, suxire e formula que nin lle convén, nin necesita nin ten previsto aliarse con ninguén. O seu, coma o PSOE no 1982, é unha OPA pola maioría no banco do voto ‘anovador’ e da esquerda.

Puido ser diferente a partir do 2003. Aínda talvez podía no 2010. Agora igual volvemos caer, desde o primeiro terzo da ladeira ata o pé da montaña. Se tal, empezarase a subir de novo.

 

 

 

Moita Escocia

Setembro 19th, 2014

Scotland

                                                                                                                 Fonte

 

Calquera movemento pola independencia nacional conta a priori coa miña simpatía. Sería motivo de agrado e satisfacción que onte saíse ‘Yes’ en Escocia. Saíu ‘No’ e non estou contento. Curiosamente, tampouco grandemente insatisfeito.

Esta noite pasada, a pouco de empezar a contaxe, explicábanme nun diálogo facebook que as estimacións gobernamentais -quixen entender que as escocesas- poñían a diferenza a prol da negativa en dez puntos aproximados; engadían que se o independentismo superaba o 43% do SNP nas últimas nacionais sería un éxito, baixar o ‘Si’ do 40% unha conmoción e perder o ‘Non’ traería a caída do Cameron. Todo o mundo sabe o difícil que resulta sempre mudar un statu quo por podre que estea, e non é o caso; ou o duro que se pode facer separarte daquel con quen compartiches uniforme e guerra, por conveniente que che pareza considerando outros efectos prácticos. O mundo mediático, económico e político xogou notoriamente en prol do unionismo. Last, but not least, hai poucas décadas non só a idea de independencia era como moito virtual para unha grande maioría: no 1979, o primeiro referendo pola autonomía deu un 52% de ‘Si’ para a participación dun 63’6%; no segundo e definitivo (1997), os votos en prol superaron o 70% dos participantes, pero aínda o conservadorismo pedira voto contrario; e o primeiro Parlamento de Escocia na Idade Contemporánea tivo clara maioría do Labour Party.

Estendamos a análise a día de hoxe e trala xornada de onte. En Holyrood ten maioría absoluta o Partido Nacional; durante a campaña, os tres maiores partidos británicos -incluído o Conservador- comprometéronse a aumentar o nivel de autogoberno escocés se o país seguía no UK; apoiou esa opción un 55% do 85% de electores participantes, e o sufraxio en prol da independencia explícita chegou case a un 45. Mantense o statu quo, mantense Cameron e talvez se reforce. A opción independentista é moi potente no ámbito urbano, seica claramente maioritaria na mocidade e seguramente no 62% dos que se proclamaban ‘unicamente escoceses‘ no Censo do 2011. Por outra banda, o presidente Salmond propoñía a priori que o referendo situase tres opcións -unionismo, independencia, permanencia na Unión con aumento do autogoberno-, foi obrigado a desbotar a última e porén, de carambola, ese parece ir ser o resultado definitivo.

Segundo expresión guerrista de hai trinta anos, seguramente esta Escocia non a coñece nin a nai que a pariu; e a incidencia do seu impulso nacional parece que vai ter outros efectos de fondo. Pero cómpre collelo con calma: a vitoria unionista, polos motivos que fose, foi onte clara. Nos militantes independentistas probablemente hoxe haberá desánimo. E o indiscutible gran líder que os conduciu, de maneira exemplar pero impactante anuncia que marcha: empeza tempada nova, o rival está preparado e hai que refacer o equipo. Nunca fun aló, son antigo simpatizante e observador degustativo dalgúns aspectos particulares. Estráñame que non volva haber partido.