En batiscafo polo magma

Maio 26th, 2015

102 (1)
L’important c’est la rose

Domingo a mediodía, o meu concello non chegaba a un trinta por cen de votantes, tres puntos e pico por baixo do 2011; coa precaución debida a experiencias anteriores, eu tiña unha hipótese: abstención na dereita. No final da xornada, caía ata case seis puntos: argumento, logo, plausible, pero pouco afinado.

Luns pola tarde, repasando a lista detallada de resultados no concello, chámame a atención un número de Lugonovo que chega case ao pé da votación ao PSOE ou o PP: comprobo, a mesa está na Acea de Olga; sur da cidade, a parte máis nova en construción, posiblemente tamén en demografía e socioloxía, aí está o campus universitario. Fago suma rápida en sete mesas que identifico na mesma área: sobre un 27% o PSOE, 26 e pico o PP, 19 Lugonovo, case 11 o BNG, ao pé dun 10 C’s e ACE máis dun 6. No conxunto municipal, PP e PSOE totalizan un 61’5% e a terceira forza non chega ao 11’5: convén aclarar que esta, Lugonovo, non leva constituída nin un trimestre e o seu grao de coñecemento público era, ata o de agora, escaso.

Luns no serán, comparece o Rajoy: gañamos as eleccións, temos un retroceso, non farei mudanza, supoño que serei candidato nas Xerais. Discurso obvio nunha realidade inapelable: todos os seus líderes autonómicos perderon moreas de votos, non ten un ministro realmente presentable para a opinión pública. En mal momento para figuras emerxentes, de postos a candidatar a Soraya ou o Herrera, posiblemente mellor que quede el. Cómpre xogar as cartas que hai.

Luns pola noite chégame por vía mediática a comparecencia do Luís Álvarez, tenente de alcalde en funcións e habitual portavoz do goberno PSOE. Chama as ‘forzas de esquerda’ para negociar ‘sen imposicións’ un goberno arredor de Orozco ‘á marxe das manifestacións da campaña’. Á vista do dito e redito, coñecendo os sinais de identidade nas forzas que veñen, podíase pensar que non sabe (fala de LN, por exemplo, coma quen fala dos ‘de sempre’), non quere (reitera un discurso, ‘contra a dereita a todo o custo’, notablemente obsoleto) ou non pode (complicado estaría dicirlle que marche a quen ten que marchar). Paréceme que nin un, nin dous, nin tres. Luís Álvarez, neste momento, figura o mariscal que dirixe unha retirada en orde.

Con estes precedentes, que hoxe Besteiro confirmase apoio partidario ao líder municipal irremediablemente caído nin quita nin dá. Ou é que este pon reticencia a deixalo ou hai manobra de distracción para afastar olladas da bambolina partidaria. Segue a navegación cara ao día 13.

O debate como problema

Abril 30th, 2015

Este é o tema

Non debe haber cousa máis mala ca facer algo contra gusto. Aínda que talvez o empeore esa obriga -sentida ou autoimposta- de dar explicacións continuamente. Por outra banda: nun intercambio de pareceres, igual dá que sexa diálogo sosegado ou discusión, pódese volver tan irritante a divagación interesada coma retórica sen máis. Súmenlle algunha dificultade de formato e quedará a bastante lamentable impresión que me deixou o debate electoral, 29 de abril polo serán, entre oito aspirantes á alcaldía de Lugo.

Tiña moito a favor para resultar interesante. Marco adecuado, bo aforo. Concibido e dirixido pola Asociación da Prensa. Comparecencia de todas as opcións coñecidas. Isto último e o seu número (oito) introduce a variable inconveniente de certa lentitude, con risco de escaso dinamismo e monotonía; para evitalo, viría ben que condutora e participantes asumisen implicitamente algunhas normas non escritas. Que o respecto á exposición allea non exclúa algunha apostila breve -sen interrupción- entre os que debaten. Consumo non abusivo do tempo na quenda respectiva. Impedir que certos asuntos, por moi ‘estrela’ que sexa algún deles, ocupen a polémica para aló de proporción razoable. Last but not least: centrarse no tema, Lugo neste caso, as propostas para Lugo, viabilidade e maneira de tentar implementalas; que a referencia, posiblemente necesaria, a políticas ou xestión extramunicipal quede no que é cando hai eleccións locais, un marco.

Nada diso, absolutamente nada, aconteceu no acto en cuestión. Pouca proposta concreta para esta cidade e concello, menos referencia aínda aos modos e recursos necesarios para aplicalas. Temas estrela, por continente, contido e duración: Radioterapia e Hemodinámica desde o punto de vista das presuntas responsabilidades partidarias ou bipartidarias; Política Agraria Común, con digresión incluída nada menos ca á Política Pesqueira (apunta o Luís Latorre que debe ser inminente unha deslocalización de flota atuneira a ribeira miñota). Consumo abusivísimo de tempo -sobre todo por parte de tres candidatos- para atacar e defender estratexias partidarias supramunicipais ou situarnos na abstracción sistémica e filosófica. Circulación de micrófonos, rara vez de ideas. Señores: así non se pode. Querían todos facer debate ou van algúns porque non queda máis remedio? Teñen cadanseu proxecto para Lugo ou instrumentalizan a convocatoria para axuste de contas e macropolítica?

Non desesperemos. Como seguramente haberá máis, permítome ofrecerlle a cada participante unha imaxe persoal de Xano -cara boa, cara mala- por se a queren ter en conta para perfilar a próxima intervención e confiando, iso si, en que teñamos ánimo para volver e eles interese en facilitarnos o coñecemento das ofertas. Segundo orde alfabética de apelidos: Rubén Arroxo, vigor de atleta pero contorno programático borroso; Jaime Castiñeira, perseveranza pero abuso do tempo; Santiago Fernández Rocha, rigoroso na proposta e incómodo na situación; Agustín Gallego, sinceridade entre moito interrogante; José López Orozco, oficio no escenario, balance non patente; Olga Louzao, imaxe afable dun proxecto enigmático; Carlos Portomeñe, expresión eficaz, pero Lugo que?; Ildefonso Saavedra, un modo popular que se perde na anécdota.

Para Amparo Roca, xornalista moderadora, unha broma: nalgún momento púidena imaxinar coma Barbara Walters, tan trasladado parecía algún candidato mentalmente á dinámica discursiva pola presidencia dalgún país; e outra seria: se se pretenden axustar intervencións e tempos, cómpre empezar desde a primeira. Nada fácil o papel, e sempre hai que agradecerlle a quen se presta para cumprilo. O mellor de todo, se me desculpan, o público: correcto en xeral, quitando detalles, mesmo cortou de raíz a posibilidade de aquilo acabar sendo réplica ou contrarréplica entre dous.

Este foi un debate preelectoral, que a campaña seica non empeza ata o día oito. Así é que todo pode mellorar. Xa veremos.

 

Previas

Abril 27th, 2015

Mesa redonda preelectoral

Non me levo ben coas enquisas electorais, supoño que un motivo esencial virá da miña grande torpeza para formular prognósticos posteriormente confirmados. Ora ben, a demoscopia fai tamén o seu traballo na conformación do escepticismo, aínda lembro a previsión d’El Progreso para Lugo cando as municipais do 99: PP 15, BNG 6, PSOE 4; unicamente lles atinaran aos frontistas, tres deses do PP caeron no PSOE, entrou Orozco e, ben saben, ata hoxe. Debeu ser a última vez que o periódico meu local sacou predición para todos os concellos.

Hai, con todo, un inquérito recorrente e especialmente prestixioso aquí entre nós, o de Sondaxe, que vez tras vez a Galicia política espera interesadamente, degusta con fruición e acaba dixerindo aos poucos. Leva sona de atinar moito, aínda que tamén se lle coñecen erros notables: no 2007, en ningún momento apuntara aquel Lores caendo ata os sete edís finais nin Telmo Martín case a tocar a alcaldía de Pontevedra. Dis que a xente engana nas respostas e que a demoscopia non é ciencia exacta. Xaora, hai razón nos dous extremos, aínda que nunca sabemos tampouco como cociñan os cociñeiros nin da incidencia do contratante na resolución do produto. Sondaxe ten prestixio, iso é seguro, e deixémolo aí.

Agora, eses mesmos acaban de sacar a primeira para as sete cidades. Cousa esperada: canto aos partidos do sistema aínda vixente, o gran cambio virá no outono, agora o que hai son danos menores. Como novidades, entra Ciudadanos en pleno cachón e a alternativa municipalista con dúas excepcións: Ourense, pola previa existencia de algo alleo parecido no formato e o naufraxio propio nas primarias; Pontevedra, xa que o BNG chega ao 2015 no cume do recoñecemento. Habemos ver, a cousa anda lonxe de aparecer clara. Igual ca en Lugo.

11 PP, 11 PSOE, 1 C’s, 1 Lugonovo, 1 BNG: segundo orde en número de sufraxios anunciados. Orozco, o máis valorado; Louzao e Rocha, a seguiren moi parellos; Castiñeira de sexto. Catrocentas enquisas. O dato que me chama máis a atención é a pobre valoración do candidato máis votado, imputable máis ben a unha lexislatura persoalmente mediocre ca ao derrubamento no creto do seu partido. Tamén o alto grao de coñecemento (sic, iso me parece) canto ás cabezas de lista en C’s e Lugonovo: nin un mes hai que foron nomeada e nomeado, outorgóuselles escasa atención mediática e pasan ambos do quince por cento, dos que case catro sobre dez respectivamente declaran que os van votar.

Desde logo, os datos que acabo de citar son en principio secundarios. O que é o principal, opción prevista de voto, mostraría bipartidismo en esplendor, un Orozco resistente e BNG con risco de quedar fóra; aos novos, un e outro, non lles faltaría demasiado para chegar a dous concelleiros cada un, dependendo en todo caso da fortaleza real dos dous primeiros partidos e a novidade que puidese traer un maior coñecemento por parte do electorado. Xa que non sabemos, o resultado nada di, sobre porcentaxe de apoio ás outras listas, de indecisos ou cal sería a entidade do abstencionismo desta volta, datos que adoitan ter relevo para a estimación e o cotexo. Isto, se tomamos en serio esta primeira enquisa de Sondaxe.

Xa dixen que teño acreditado mal oficio na previsión electoral, e engado total descoñecemento no referente á lóxica e protagonistas da ‘cociña’ demoscópica. Ora ben, tocante ao medio xornalístico que contrata e publicita o produto aquí analizado, chámanme a atención dous aspectos quizá relevantes canto a perspectiva e intención no caso de Lugo. Primeiro, un titular: “PP y PSOE empatan a 11 ediles y BNG, Podemos [sic] y Ciudadanos serán decisivos”. Segundo, a referencia de que ese hipotético desenlace pode facilitar un goberno de Orozco -líder da segunda lista canto a votos- en minoría: iso sería, xaora, se Lugonovo e o BNG lle dan o voto ao alcalde actual na investidura e despois quedan na oposición. Xa que ambas forzas declararon explicitamente que non apoiarían imputados, queda dúbida sobre o que indica o medio xornalístico coa súa suxestión: ora sabe que lle van levantar a imputación a José Clemente López, ora lle dá pouco valor aos propios números que publica ou vai marcando unha que será insistente liña mediática de campaña: que deberán facer os supostos pequenos coa figuradamente pequena representación que acaden.

Verán vostedes, logo, que nin enquisa nin corolario amosarían case nada novo. Do que tamén se infire que cando menos as novas forzas seguirán o seu camiño sen guiarse moito por orientacións alleas. Á fin e ao cabo: que creto ou interese lles poden merecer?

Hai tempo que podiamos

Novembro 6th, 2014

Foto

 

Unha cidadanía na que destacan -xa mesmo demograficamente- as xeracións con formación académica media e constituídas por individuos que se consideran libres: participan, logo, cando queren; ou por veces, se cadra, cando son real e puntualmente motivados… A sociedade galega é arestora moderna e tecnoloxicamente avanzada: participando, logo, da fluidez informativa, é obxecto receptor de múltiples propostas canto a consumo e intervención. O cidadán galego actúa de maneira ante todo utilitaria; como ser humano é sensible á épica e a lírica, pero a maior parte do seu tempo ocúpano os problemas correntes, cambiantes e a miúdo imprevisibles… É de pensar se tal desafección e desapego non terán que ver co imposible correlato entre sociedade e partidos: a tecnoloxía fornécelle a aquela máis fluidez e dinamismo ca nunca; estes seguen constituíndo maquinarias substancialmente lentas… Os usos e procedementos dos partidos non adoitan optimizar nin gratificar a participación… Dos colectivos sociais que establecen relación con un partido, o máis difuso e volátil é o dos seus votantes. Con respecto a estes, sexan actuais ou potenciais, hai que ter sempre presente un aspecto dúplice: detestan ser enganados, non confían en quen sospeitan que oculta ou enmascara algo.

Os extractos precedentes non veñen, xaora, dun tratado. Era certo relatorio que escribira eu, simple ensinante favorecido daquela por case vinte e oito anos nunha profesión que permite singularmente rexistrar evolucións xeneracionais: a mudanza cultural e de comportamentos políticos pódese ir adiviñando ou intuíndo nos institutos, co trato sucesivo de adolescentes que adoitan chegar a adultos. Ano 2010: certo núcleo de militantes nacionalistas que ventaban cambio promoveran un conclave buscando novos camiños para a esquerda galega. Na nómina de relatores figuraron estudosos e analistas ben cualificados en comunicación, socioloxía, historia, xornalismo ou xestión cultural; igualmente, vultos notorios na vida política daquela. Algo máis dun cento de persoas viñeran asistindo aos debates, grupo bastante escollido e non participante no desdeñoso menosprezo practicado por instancias partidarias. O manexo da frustración polo triunfo do PP tralo bipartito quizá consumira as enerxías case todas, pero non disipara o receo orgánico ante iniciativas ‘incontroladas’.

Oito meses despois estourou o 15-M. Constatouse alí que medraba a irritación na sociedade e a perspectiva nacional perdera boa parte da mocidade antes simpatizante. Os fillos do estado de benestar mobilízanse ante a mingua na súa capacidade de consumo ou falta de expectativa laboral ou profesional, e acadan apoio ou simpatía entre sectores importantes dos seus maiores; o seguimento, en asembleas urbanas galegas, do fenómeno Sol como pauta dominante mostraba a revigorización da hexemonía madrileña. Seis ou sete anos antes, esvaecera paulatinamente o fenómeno Nunca Máis sen deixar o froito ou semente de autoorganización social baixo parámetros galegos a que o seu propio carácter parecía apuntar.

Xaneiro deste ano. Desde a mocidade madrileña con formación universitaria, tecnoloxicamente avanzada, comportamento fluído e dinámico, disposta a unha participación sociopolítica áxil con marco variable… xorde Podemos. Talvez era cuestión de tempo que alguén desa idade, con formación e interese suficientes, lese a conxuntura e preparase a ferramenta. No arquipélago soberanista galego, uns optaban polo ‘nós, sós’ con cheiro a requente, aqueloutros polo pacto preferente con Izquierda Unida. O resultado das Eleccións Europeas colle a case todos de sorpresa, a nosa paisaxe nacional empeza a cubrirse con círculos malvas, inza á par da expectativa electoral unha proclividade feita de mal menor entre veteranos instalados desde hai décadas na reivindicación dun espazo político galego. Redescubrimento de si mesmos quizá, crónica inmadurez ou aceptación resignada dun fracaso colectivo. O que for.

Non cometerei o exceso de pretender hermenéutica con cousa tan nova. Manifesto, iso si, intuición de que na España do 2014, onde algunha enquisa mostra alta popularidade da parella real Felipe-Letizia, quizá o pablismo de coleta e trinta anos vén para cumprir función semellante á daqueloutro felipismo, con trinta anos e chaqueta de pana, no 1982. De momento, cultivan o xardín do voto á esquerda ou á dereita e recoñecen a ‘especificidade catalá’ librándose ben -ou aínda nada lin eu- de adiantar detalles sobre o seu modelo territorial: a frase ‘dereito a decidir’, dependendo de quen a use, pode supoñer fórmula política para exercer ou cláusula dilatoria para non significarse. E aquí, no país dos mil ríos, hai quen busca aliarse con Podemos en tanto Podemos entende, suxire e formula que nin lle convén, nin necesita nin ten previsto aliarse con ninguén. O seu, coma o PSOE no 1982, é unha OPA pola maioría no banco do voto ‘anovador’ e da esquerda.

Puido ser diferente a partir do 2003. Aínda talvez podía no 2010. Agora igual volvemos caer, desde o primeiro terzo da ladeira ata o pé da montaña. Se tal, empezarase a subir de novo.

 

 

 

Moita Escocia

Setembro 19th, 2014

Scotland

                                                                                                                 Fonte

 

Calquera movemento pola independencia nacional conta a priori coa miña simpatía. Sería motivo de agrado e satisfacción que onte saíse ‘Yes’ en Escocia. Saíu ‘No’ e non estou contento. Curiosamente, tampouco grandemente insatisfeito.

Esta noite pasada, a pouco de empezar a contaxe, explicábanme nun diálogo facebook que as estimacións gobernamentais -quixen entender que as escocesas- poñían a diferenza a prol da negativa en dez puntos aproximados; engadían que se o independentismo superaba o 43% do SNP nas últimas nacionais sería un éxito, baixar o ‘Si’ do 40% unha conmoción e perder o ‘Non’ traería a caída do Cameron. Todo o mundo sabe o difícil que resulta sempre mudar un statu quo por podre que estea, e non é o caso; ou o duro que se pode facer separarte daquel con quen compartiches uniforme e guerra, por conveniente que che pareza considerando outros efectos prácticos. O mundo mediático, económico e político xogou notoriamente en prol do unionismo. Last, but not least, hai poucas décadas non só a idea de independencia era como moito virtual para unha grande maioría: no 1979, o primeiro referendo pola autonomía deu un 52% de ‘Si’ para a participación dun 63’6%; no segundo e definitivo (1997), os votos en prol superaron o 70% dos participantes, pero aínda o conservadorismo pedira voto contrario; e o primeiro Parlamento de Escocia na Idade Contemporánea tivo clara maioría do Labour Party.

Estendamos a análise a día de hoxe e trala xornada de onte. En Holyrood ten maioría absoluta o Partido Nacional; durante a campaña, os tres maiores partidos británicos -incluído o Conservador- comprometéronse a aumentar o nivel de autogoberno escocés se o país seguía no UK; apoiou esa opción un 55% do 85% de electores participantes, e o sufraxio en prol da independencia explícita chegou case a un 45. Mantense o statu quo, mantense Cameron e talvez se reforce. A opción independentista é moi potente no ámbito urbano, seica claramente maioritaria na mocidade e seguramente no 62% dos que se proclamaban ‘unicamente escoceses‘ no Censo do 2011. Por outra banda, o presidente Salmond propoñía a priori que o referendo situase tres opcións -unionismo, independencia, permanencia na Unión con aumento do autogoberno-, foi obrigado a desbotar a última e porén, de carambola, ese parece ir ser o resultado definitivo.

Segundo expresión guerrista de hai trinta anos, seguramente esta Escocia non a coñece nin a nai que a pariu; e a incidencia do seu impulso nacional parece que vai ter outros efectos de fondo. Pero cómpre collelo con calma: a vitoria unionista, polos motivos que fose, foi onte clara. Nos militantes independentistas probablemente hoxe haberá desánimo. E o indiscutible gran líder que os conduciu, de maneira exemplar pero impactante anuncia que marcha: empeza tempada nova, o rival está preparado e hai que refacer o equipo. Nunca fun aló, son antigo simpatizante e observador degustativo dalgúns aspectos particulares. Estráñame que non volva haber partido.

Filgueira como síntomas

Xullo 8th, 2014

Seminario de Estudos Galegos. 15 de maio do 1936

Era un deses anos contra fin dos setenta, na Carreira do Conde. A Aula de Cultura, local provisto pola Caixa de Aforro que resultaba dos mellores con acceso público en Santiago, acollía clausura de certame literario á que un concorría maiormente por acompañar certo poeta novo en idade que no futuro había chegar a académico. Especie de xogos florais bilingües, ou evento parecido, onde actuaba como mantedor -ou cousa así- o polígrafo de Pontevedra; el falou bastante longo con referencia persoal a cada un dos distinguidos, que sentaban no proscenio e interviñeran no idioma respectivo ao que a quenda lles tocaba. Pouco máis lembro quitado o respecto cultural suscitado por aquela figura cuxa biografía o situaba, en política, tan lonxe de nós. Pouco lle faltaba para ser conselleiro na Xunta de Alianza Popular.

Corenta e tantos anos para atrás, sentira Alexandre Bóveda -se o biógrafo ben conta- que aquel home de modo petulante non era para confiar:

Ao saír á Praza da Leña -outra de bautizo artesán- topáronse cun mozallón, ben mantido de gafas doutorais e de surrisa de coello, sempre a frol…

(…)

-Home, canto gosto! Xa ouvín falar de vostede. Sei que fala en galego a cotío. Coido que será galeguista. Que outra cousa se pode sere sendo bo galego? Eu perfeicionei o idioma dende que fundei o Seminario de Estudos Galegos, sendo aínda alumno de Filosofía e Letras da Universidade de Sant-Yago (…)

Ao lle dar de novo a man, notou Bóveda non sei que de brando e falso…1

Fundar el só, posiblemente non fundaría; pero o seu protagonismo no PG daqueles anos resulta indesmentible. Como tamén que despois estivo na Dereita Galeguista, aprobou o golpe de Franco, foi alcalde e baixo mandato seu se implantou a Celulosa. Era un conservador. Outra lembranza fuxidía tráeo en conversa televisiva con Manuel Fraga Iribarne onde proclama o de Vilalba: “Me encanta hablar contigo”; sería tal gusto polo estilo, erudición ou ambas cousas, pero a comodidade do líder dereitista afloraba no sorriso. Ata que punto a instalación do intelectual no franquismo foi máis ideolóxica, egocéntrica, programática ou circunstancial, resulta asunto interesante sobre o que talvez se discuta e dilucide de aquí a un ano polo menos. Para o tema deste artigo, non interesa en absoluto.

A Festa das Letras Galegas, coma a mesma institución que designa o homenaxeado, semella perpetuamente -en expresión de Celso Emilio- un can de palleiro. Sempre sobra quen lle agoire morte, pero anualmente revívena grupos de presión específicos para candidaturas concretas: que se máis mulleres; a bandeira permanente, con intención lingüístico-ontolóxico-ortográfica, de Carvalho Calero; iniciativas municipais diversas en prol de cadanseu escritor considerado ilustre. Xaora, e aínda que lles dean polo pé, dificilmente acabarán contentos: no 2011, houbo consigna de “Lois si, RAG non”. Pero o aquel é que a festa continúa e, se non ten grande relevo cidadán ou popular, será ante todo porque o tema libresco non concentra multitudes; circunstancia que adoita eludirse, coma outras. Viña ben, en todo caso, renunciar a calquera sentido de apropiación por parte de quenquera, ou grupo ideolóxico ou intención instrumental. Incluso daqueles que con maior xustiza poderían reclamar merecemento histórico no sostén do 17 de maio, no mesmo alento e difusión da literatura galega contemporánea: chámenlle esquerda, nacionalismo progresista ou galeguismo republicano. Nin tal debe ser a lóxica nin o país, aí sanamente, parece proclive a autorizala.

O precedente, desde logo, era un falar. Na práctica das cousas, a partir do sábado foi dicir Filgueira e xurdir, un, quen dixo Franco; dous, agoiro de problemas no mercado ideolóxico e cultural de proximidade; tres, unha última -e brillante- versión para a hipótese conspirativa que reitera o devandito retrouso a tanatorio. Resumo dun elenco crítico-hermenéutico onde non se pode negar rigor e fundamento nin ignorar que en boa parte se formula desde pretensión (des)lexitimadora: quod erat demonstrandum, malia a aparencia de como remata o parágrafo anterior.

En fin, constatemos: no 1969, o Día das Letras Galegas foi para un magnífico poeta, Antonio Noriega Varela, ex-agrarista que canda saudade na braña, galernazo e homenaxe a Curros Enríquez presenta algunha outra feita quizá circunstancial pero tamén expresiva. Non lembro ver citado tal extremo en libro de texto, coma tampouco os episodios donostiarras do homenaxeado no 1991: ai, a preterición quizá selectiva en casos de brillantez irrenunciable. Si que se alude á defección de Risco, mesmo ultimamente acusado de impostura polos seus anos no nacionalismo (pero “debémoslle tanto!”, dicía Castelao). Habería máis nome e miudeza -algún ben rechamante- para mostra de anos duros, adaptación, acomodación, oportunismo ou supervivencia; ultimamente reeditaron os contos de Joselín: non viña mal tampouco darlle un repaso á vida. Polo si ou polo non, seica en xeral se tende algo a disociar feito persoal e feitío ideolóxico de mérito cultural e artístico. Daquela, ¿por que non Filgueira Valverde para o Ano das Letras?

Paréceme bastante obvio que o repudio ambiental arraíza en hostilidade maioritaria do nacionalismo progresista. Unha actitude sustentada no conservadorismo do personaxe e a impresión que del ofrece aquel cuñado de Bóveda no seu libro; esta foi recentemente contestada, pero a revisión non anula -aínda que tente explicar e comprender– o especial protagonismo político non só cando o franquismo, incluso na Galicia autonómica rexida pola dereita. Eu mesmo non sinto grande inclinación pola persoa, aínda que aí media un descoñecemento que talvez se consiga paliar no 2015: aquilatar, en parte cando menos, se neste e algún outro primaba un trasfondo conectado á reacción autoritaria española ou máis ben practicaron certo galeguismo posibilista que non tería por que chegar a entrismo; e é que el, xaora, era o máis coñecido pero non era só. Seguramente concluirei, unha vez máis, que algo haberá de aquí, de aló e que moita realidade é poliédrica. Pero ao caso: a no cultural moi influínte esquerda soberana galega non aparece maioritariamente disposta a pasar por esas; e no seu dereito estará tal maioría, coma a adxacente minoría a manter outro criterio. Ora ben, nin uns nin outros teñen ou temos lexitimidade para, constituídos en xuíz e parte, decretar quen debe ou non ser homenaxeado socialmente como galego e escritor; ou galega e escritora.

Borges me remito: por veces, a esquerda ou determinada esquerda parece acusar problemas para asumir a autonomía da arte, ou cando menos un valor estético desfavorable á propia política; desde logo non é a esquerda só, pero este campo soborda dentro do moi particular caso nacional galego. Afirmo que lle confire perfil sectario e prepotente aquí, onde tanto problema herda e mantén para rexistrar audiencia ou comprensión entre porcentaxes elevadas da cidadanía. En máis da metade dos últimos vinte anos, o 17 de maio celebrou explícitos nacionalistas, represaliados, algún alternativo e incluso un fusilado. Insisto: por motivo político non caberá un Filgueira?

Ben saberán que a pregunta é retórica. Tal como se puxo a festa desde que o día é festivo e con sol -outra lamentable historia que demanda outras análises-, encontro que ten uso social en dous ámbitos prioritarios: intercambio intelectual e diatriba política, servida neste caso de antemán; actividade escolar, onde figura e obra deben ser aproveitadas desde o interese didáctico e formativo. E aquí atopo catro vectores como mínimo: arte e política, claros e escuros dunha personalidade; a construción da alta cultura desde Nós a Ferrín; promoción institucional do patrimonio, sexan maios ou museos; o ensaio literario como factor divulgativo, xa sobre o nome dos días da semana ou poesía medieval. Non espero que o vindeiro sexa ano menos rendible ca outros anos, ben por vía cómoda ou ad augusta per angusta. Como sexa ou como queiran.

1 ÁLVAREZ GALLEGO, Xerardo: Vida, paixón e morte de Alexandre Bóveda, páxina 78.

Isto é de fútbol

Maio 19th, 2014

                                                                           Fonte

Meu pai, en paz estea, aínda era de xeración de contadores. O propio seu non eran as historias, ao xeito de Cunqueiro, senón máis ben os casos; ora que, onde non realismo máxico, naqueles episodios biográficos podía aparecer o extraordinario que algún reputaría inverosímil. Tal foi nunha excursión a Vigo, en autobús con pancarta, para veren un partido contra o Atlético de Madrid; como lembro o que era tal viaxe aínda hai agora trinta anos, infiro que aqueloutra igual foi entre o 1949 e o 51, xa que os colchoneros gañaron as dúas ligas e o botarse ao camiño -talvez polo Candán– debería seguir aliciente de asistir a algo especial. Sexa o que for, conservo dous detalles do relato: un, o de, xa chegando a destino, saíren as mulleres ás portas cun “Ala Seltiña!”. Outro, esa especie de alarde: estadio acugulado, meu pai que non ve, vai e ponse por riba -nos ombreiros, non lembrando eu mal- de dous homes; quéixanse estes do exceso, alega el que viña de Lugo expresamente para ver o partido, recapacitan cun aproximado ‘déixese estar’ e alí ficou o Saavedra. Crónicas da posguerra.

 

Este 2014, ben se sabe, viu gañar tamén o Atlético de Madrid e cumprir o Celta unha tempada que xa tardaba: no éxito galego seguramente leva algún mérito tal ou cal fichaxe debida á boa relación co F.C. Barcelona. A máis de certo motivo que pouco virá ao caso, encontro satisfactorio tal acordo por seren dous dos equipos predilectos, este por hábito e historia, aquel por nación; queda aínda o F.C. Porto, inclinación debida a veciñanza e outras afinidades. Non son, ou era, eu raro na afección olívica: cara aló tiraba a preferencia maioritaria dos lugueses cando menos anteriormente a xurdir o Superdépor; e non unicamente en Lugo, mesmo na afastada Mariña sabía de tendencia semellante. Torcer polos culés supoñía hai cincuenta anos ser obxecto de presión e hostilidade nun océano merengue; arestora, ultimamente amoestáronme no facebook por seica pailán ou colonizado que segue mareas masivas e desestima o propio nacional. Xaora, quen tal di ben pouco entende; seica nunca escoitaría o de Pascal: eu ben quixera que o Deportivo gañase no 94, pero imposible ficar triste porque triunfase o Barcelona. Tocante aos anos ultimamente vividos, non se pretenda negar o dereito ao impacto estético, coma se ser galego obrigase a encomiar sempre a Catedral de Compostela e nin mirar, verbi gratia, para o Mont-Saint-Michel. Pero acouguemos: le temps s’en va, il s’en est allé, o que veña sen dúbida xa non será o que era. Non digo peor, digo distinto. Visca el Barça, e que non perda o Celta.

 

 

 

 

Breizh

Decembro 28th, 2013

                                     Fonte

 No libro desoutro día, Antón Seoane fala dunha visita que lle foran facer a Alan Stivell na segunda metade dos setenta. Algo despois da Carta de Brest e os contactos do galeguismo con Paol Keineg; vinte anos pasados tras Cunqueiro publicar as Crónicas do sochantre e varias décadas máis tralo poema de Bouza Brey sobre as sete nacións celtas. O filoceltismo dos patriotas galegos era cousa notoria e vizosa, pero ese cantante bretón revestía carácter especial desde aquel ano 72 cando o seu concerto no Olympia lanzara todo un fenómeno internacional. Moitos o escoitabamos, aprendemos a letra céltica e tras el viñeron outros. Porén, malia Lorient e algún intercambio social ou cidadán, todo esvaeceu bastante aquí: Milladoiro virou cara a Irlanda; o nacionalismo deu en fixarse máis en Portugal, homólogos ibéricos e mesmo na esquerda española; o folk pareceu perder brillo para os mozos.

Eu estivera en Bretaña dúas veces, a última no 1990: presenza física e algún libro déranme a coñecer xeografía, cultura, historia; despois, tras xeneralizarse a internet, houbo ocasión dalgunha noticia esporádica. 2011, por vía docente, trouxo reencontro presencial; o ano anterior unha moza transterrada -estrelar no pop francés- editara un disco de título transparente (Bretonne) que se vendeu a centos de milleiros en Bretaña, Francia e alén: nel, a homenaxe a Stivell e outros é bastante máis ca puramente simbólica. Dei en investigar e souben que os veteranos cantores bretonantes seguiran protagonizando encontros multitudinarios e un respectuoso recoñecemento se implantara no país desde que eu faltaba: isto será anécdota, pero certo rapaz de Saint-Malo -dezaseis anos, albergado no marco dun intercambio europeo- chamoulle ao cantor con case setenta ‘monsieur Stivell’ ao velo nun disco que hai na miña casa. Souben tales cousas e recuperei a actualidade política armoricá; aí, madia leva, hai bastante novidade.

En novembro do 2011, o meu colega de aló -profesor de historia- dixérame mutatis mutandis: “É curioso. A autoidentificación dos bretóns é obvia, aquela eclosión musical dos setenta deixou grande valoración e interese polo feito cultural. Por todos lados encontras a gwenn ha du. Pero o nacionalismo político non chegou a ter eco paralelo”. Certo era e, porén, sete meses máis tarde foi elixido para o parlamento francés o primeiro deputado próximo á UDB. Ao cabo doutros dezaseis, a decisión de implantar unha taxa de circulación para vehículos pesados no país onde non hai estradas con peaxe provoca unha gran revolta social; e esta recupera nome e símbolo fundamental doutro levantamento bretón contra un imposto na época de Luís XIV: os bonnets rouges.

Houbo dúas manifestacións este novembro pasado, en Kemper e Karaez-Plougêr, ambas con varias decenas de miles; o movemento vertebrador adopta denominación reminiscente: “Vivre, décider et travailler en Bretagne” e mesmo ten líder con notorio alcance. Ante a proposta dun Pacto de Porvir para Bretaña -presentado formalmente en Rennes, explicitamente como reacción, polo bretón Primeiro Ministro de Francia-, os do gorro vermello convocan, nada menos, Estados Xerais para o 8 de marzo do 2014. Sobre todo iso, di o xornalista Didier Le Corre: “Se Bretaña espera algo do Estado, é o dereito a unha certa autodeterminación, ese famoso dereito á experimentación. Habería tamén que estar cego para non descodificar o desexo de autonomía dalgúns. Pero para a maior parte, é concretamente a ocasión de mostrar o seu sentimento de pertenza, o seu orgullo, a súa diferenza”.

Bretaña deixou de ser independente ao final do século XV, como dous séculos antes de que desaparecese o Parlamento de Escocia. E flúe o XXI.

Memorias do ‘Movemento’

Decembro 9th, 2013

          

                           Fonte

Esoutro día, afirmaba eu nun encontro con estudantes que a memoria retén sobre todo lugares e persoas; tomaba o acto como pretexto un libro, Entre hortas e portas, que me mantén vinculado ao feito de evocar desde o ano 2007. Anteriormente comprara o de Antón Seoane De Voces ceibes a Milladoiro, e a súa lectura en días posteriores deume para lembrar aquilo que dixera no Centro de Adultos lucense: a vivencia de sitios, homes e mulleres, a intensidade na importancia que lles demos no momento inflúe para lembralos mellor ou peor.

Coma o meu, aínda que noutro sentido, o libro de Seoane relata unha traxectoria persoal; desde logo, resulta interesantísimo e mostra claves das que aínda en parte é debedora a música galega actual: el mesmo, Agustín Maroñas, Cao e Romaní; o grupo Roi Xordo; Milladoiro no remate provisional do camiño foron marcando pauta vizosa que, por ende, suscitou favor de públicos e medios en ámbito galego e exterior. Segundo o autor menciona en varios lugares, eu compartín unha parte inicial daquela andaina. Co entusiasmo e fascinación de quen, sentindo como nacionalmente propia a música tradicional e propias xeneracionalmente tanto a guitarra coma a instrumentación electrónica ou variación jazzística e dylaniá, asistía a aquilo cun insospeitado sentido de que era esteticamente xusto e imprescindible; cando, á volta de anos, vin definir como ‘fusión’ determinadas producións musicais por eses mundos, sabía que a tal se dera xa no meu país. Vivín aquilo moi modestamente, conforme será explicado, e deixeino ben cedo; quizá por iso, entre outras cousas, conservo lembranza bastante nidia dalgúns feitos e lugares, de case todas as persoas. Máis de trinta anos despois encontrei a Miro Casabella e non me lembraba daquela nin me lembrou máis tarde; interpelei a Emilio Cao no remate dun concerto e deuse conta de min ao aludir a certo aditamento físico meu daquela época; co Pepe Quintas falei por teléfono, teño pendente unha visita; e o Antón (que este si que non me descoñece, coma xaora o Rodrigo), vexo que nalgún aspecto conserva memoria algo distinta ou igual menos clara cá miña. Quizá, insisto, os que non gravamos disco nin botamos décadas de escenario en escenario manteñamos máis notoria a imaxe do vivido. En todo caso non é malo confrontar, nin mal momento, agora que aínda se pode. A memoria conxuntada de varios quizá logre suxerir mellor algúns motivos importantes da transición galega.

O certo é que nunca cavilara en ser cantante. Non sei ben de onde veu que no 1970 un Rodrigo Romaní con trece anos -eu tiña dezaseis- me propuxera formarmos dúo. Coñeciámonos exclusivamente de asistir a un programa en Radio Popular de Lugo, “Aquí la Juventud”, que Manolo Lombao dirixía con presenza de público os sábados pola tarde: e ben entendido, o Rodrigo tiña unha guitarra con caixa negra e vermella na que sabía poñer exactamente dúas posturas, La e Mi maior; o Re non tardaría e a pouco o resto dos acordes: do seu interese e dedicación podo dar fe, sobre o talento falan corenta anos de carreira. Aquel dúo chamábase Ideales, ao cabo de meses foi trío, despois cuarteto ao chegaren sucesivamente Paco Nieto e Tomás Turbón; cando se incorporou Elisa Iglesias pasamos a ser Sendas del Folk. Durou a cousa, se non lembro mal, deica o 1972, polo medio houbo bastantes actuacións en escenario lucense case sempre; pero a que debeu ser última -non lembro máis- rexistrouse na Coruña: un Festival de la Canción Misionera onde acadamos o segundo posto (coa canción de Rodrigo “O novo apóstolo”), só detrás dun grupo ourensán que non era Verbas Xeitosas -aí erra Seoane- e non lle lembro o nome pero si o da canción: “Escoita”. Detalle significativo para o tempo: o galego arrasaba.

Cando Sendas rompeu eu estaba nunha Compostela bastante insurrecta atraído por tales, novos alicientes; iso si, aprendera a tocar un pouquiño a guitarra e frecuentaba algo o canto tabernario. Rodrigo participou en Lugo noutro proxecto musical e ambos, paralelamente, fómonos situando na órbita da UPG; entre os contactos políticos e culturais de Romaní eran relevantes Lois Diéguez e Fiz Vergara Vilariño. Por setembro ou outubro do 74 chamoume: puxéralle música a un poema do de Samos e quería que eu o acompañase (voz segunda, percusión sinxela) nun festival-concurso que ía haber no Grove, talvez pola Festa do Marisco. Fomos aló e houbo outra vez segundo premio con “O meu muíño” (que daquela se estreou, non máis tarde); primeiros foran -aí si- os de Verbas Xeitosas, terceiro Suso Vaamonde. O galego seguía a se impoñer nos escenarios e a sociedade ventaba mudanza.

Aquela reincursión na música era simple colaboración momentánea, fóra dos estudos eu andaba no activismo político e cultural; entre outras cousas, paréceme que era aínda secretario d’ “O Eixo”, asociación cultural universitaria fundada no curso anterior. A pouco do festival no Grove, representantes d’ “O Eixo” e “O Galo” (a outra asociación cultural santiaguesa de orientación nacionalista) mantivemos unha reunión con Benedicto e Bibiano, que propoñían montar unha especie de agrupación de músicos -nin sindicato nin asociación exactamente- con máis alcance ca Voces Ceibes; pedían colaboración e foilles prometida. Por comentar algo dixen que eu formara parte dun grupo en Lugo e eles que debía incorporarme á nova iniciativa, de pretensión amplísima. Así cheguei á primeira xuntanza, con actitude e intención máis política ca musical. Houbo máis reunións e aló estaban Seoane, Rodrigo, Xurxo Mares, Agustín Maroñas, Xosé Quintas Canella, Emilio Cao, Miro Casabella, supoño que tamén o Armando. Canda xente que ao cabo non ficou, paréceme que os cedeireses de Candieira e desde logo Xosefa Ribeira, que participara naquilo do Grove e non volveu tralo primeiro encontro. Luís Emilio Batallán tamén era da partida, axiña chegou o bo do Manolo Hermida, Jei Noguerol apoiaba desde Barcelona. Talvez, posiblemente esquezo algún.

Bibiano e Benedicto dinamizaban inicialmente as xuntanzas; por outra banda, eles e Miro tiñan bastantes concertos. Que os dous primeiros andaban polo PCG era sabido, e particularmente Bibiano facía relativamente explícito o fundamental daquela liña política con dúas cancións: “Can de palleiro” e outra, dedicada ao Mariscal Pardo de Cela, sobre poema de Lamas Carvajal modificado para reclamar a autonomía de Galicia; Bibiano tiña estilo, moita chispa e o seu can resultaba particularmente brillante, pero pouca graza lle facía a quen non pensaba avalar o PC nin moito menos a Junta Democrática de España que se fundara aquel mesmo ano; Benedicto fixera unha vez referencia a esta -ou estou case seguro- e seguramente a propia agrupación musical que promovían tiña que ver con eses movementos estratéxicos no final do franquismo. Non de momento por motivo electoral -tal cousa parecía francamente imponderable-, si para construír bloques políticos e político-culturais nun remate de ciclo. En fin, para poñer nome non houbo caso: Movemento Popular da Canción Galega levaba simboloxía de abondo para todos. Pero faltaba definir liña, ou iso pensaba algún dos presentes: un día Rodrigo quixo saber se todo o mundo pensaba que Galicia era unha nación colonizada; e fíxose o silencio que talvez durou un minuto. Ata que o Xurxo Mares, aquel rapaz coruñés con formación de actor e residente na Torre Esmeralda, dixo máis ou menos, con aceno e acento ben medidos: “Home… supoño que iso aquí ninguén o poñerá en dúbida”. E alí foi, dito á maneira de Torrente Ballester, onde deu a volta o aire.

Non sei se foi o seguinte en falar, pero Benedicto -talvez aludindo a factores comúns- definiunos como grupo de cantantes antifascistas; tomo eu o relevo singularizándome como cantante (unha ousadía) nacionalista, de perspectiva anticolonial e antiimperialista (iso si que era verdade). E aí a reacción en cadea: enfático o Miro -“si, señor!” ou algo así-, ao Antón gustáralle especialmente o do antiimperialismo, o bo do Quintas afirmaba pausadamente que “si, eu creo que é máis ben iso”. Emilio Cao aceptaba, sen mostrar xaora tanto entusiasmo pero seguro no interese da liña colaborativa que empezara con Romaní e Seoane. O MPCG quedou definido como grupo de cantantes galegos con perspectiva anticolonial, termo que todo o mundo manifestou asumir: e aquilo era, desde logo, cousa distinta do figurado en primeira instancia. Foi nomeado secretario un servidor: precisamente aquel xeralmente identificado como máis próximo á estrutura da UPG.

Viñeron concertos, no movemento empezou a producirse música onde a fusión antes aludida -Cao, Seoane, Maroñas e Romaní, en particular- cobraba protagonismo de clara suxestión nacional-popular. Chegou o Festival Folk Galego do Sar, en Compostela: 2 de maio do 75, dezasete actuacións, cinco mil asistentes segundo a prensa; organizaran “O Galo” e “O Eixo”, marchei un sábado -a dedo- para pegar carteis entre Santiago e Pontevedra; cobrábase pola entrada cinco pesos; lembro especialmente a forza patriótica pondaliá na canción de Armando “Dos celtas antigos”, a aclamación masivamente vindicadora cando empezou a soar a gaita do Maroñas para “O meu muíño”, que eu cantara de penúltimo (o “Kumbaiá”) co clímax musical claramente superado e que a cousa rematou con irrupción policial e saída cara á cidade en manifestación tralo berro inicial “O pobo unido xamais será vencido”, o único que daquela se berraba en galego e habitualmente tras concertos de canción galega. Tamén que a colaboración mutua e acompañamento entre nós no escenario fora moi xeral, malia o cal a raíz do festival Bibiano e Benedicto foron expulsados do MPCG: coma Seoane, non lembro que foi o que un dos dous dixera ou cantara fóra do acordado, pero si a min asegurando na reunión aquela que por defender o autonomismo non estaba disposto a asumir risco ningún. Autoexcluíronse outros canda eles, ficou a liña soberanista e nacional-popular.

Xaora, desde a perspectiva de hoxe o meu relato posiblemente ha suxerir sectarismo, absurdo predominio do político sobre o musical e que os excluídos foron vítimas colaterais: o último resulta en certa medida inapelable, o anterior máis discutible. Todo o mundo facía política daquela, coa nacionalista desenvolvéndose na case estrita base, a pulos e impulsos para facerse visible; e o musical importaba moitísimo, madia leva se non: nunca antes, na década e media anterior, se coidara tanto a variedade instrumental, cromática e estilística. 1975 foi un gran ano, do que me queda aquel afán e mobilidade en fin de semana ou vacación que nos levara a Arcade, Ciudad de los Muchachos, Lugo na Escola de Peritos; Goián do Baixo Miño cantando “Acción Gallega” ante público festeiro, cun paisano maior emocionado en primeira fila ao que empezou a tocar a gaita e gardas civís que seica non entendía nada, eran canarios; nos Xesuítas de Vigo, onde non sei se estivo tamén Pilocha e ao final -xaora- veunos falar o Padre Seixas. “Espranza xorda”, “Cantiga do amante preso”, un vello cantaba unha lembranza, nunca virá de fóra remedio ou esperanza, pois patria e pobo é o mesmo en dúas palabras. Con dous momentos singulares: Porto e San Froilán.

Margarita Ledo estaba exiliada na capital duriense, tiña contactos, moveuse para organizar unhas Xornadas Culturais Galegas e aló fomos en dúas expedicións, eu co Xurxo Mares no seu coche: houbémonos matar por facerlle caso a non sei que pintada; todo era un abraio no Portugal con liberdade de expresión e aínda dos cravos. Cantouse na Faculdade de Letras; nunha táboa redonda estivera o Lois Diéguez, Rodrigues Lapa e púxose gravación magnetofónica cun saúdo de ETA, PSAN-p e UPG. Foramos gravar unhas cancións á radio: aquilo nunca pasara.

Todo no mundo era novo, todo decisión no movemento patriótico, decisión e ideas. Tralo verán do 1975 faise público en Lugo o programa das festas. Actuando en comandita cos de Fuxan os Ventos, mando unha carta a “El Progreso” lamentando a falta de actuacións galegas e ofrecendo organizar un concerto; sae aos poucos días outra carta, de apoio, cunhas dez firmas; despois outra con máis de catrocentas. Chámanos o presidente da Comisión de Festas, Manolo Granxeiro, aló imos o Mini e mais eu: primeiro aféanos a faena de poñelos así en evidencia, despois manifesta que están dispostos a acoller o concerto; queda marcado nada menos que para o Domingo das Mozas aló contra o serán. Chamo os do MPCG, onde a ilusión é máxima: nada menos có San Froilán como elemento difusor e altofalante; xa que estabamos fóra de programa, os de Fuxan e mais eu elaboramos cen carteis a man: sobre e arredor do perfil dun mapa de Galicia, rótulos en vermello, azul e o nome dos nos participantes mollando en tinta negra, un por un, cada nome en tipo de imprenta feito ad hoc. Repartíronse despois fundamentalmente en bares e lugares de tránsito xuvenil, por Lugo e A Coruña.

Pero xogáronnola. O sábado chaman a Mini do Goberno Civil, dinlle que houbera algo grave no País Vasco, con moitos mortos, e que o noso concerto queda suspendido; iso me contou, e tamén que prohibiran expresamente dar ningún tipo de noticia. Chamo a xente do Movemento e a decepción do Maroñas é particularmente conmovedora: dime que estaban preparando unha peza para dedicarma a min, entre outras cousas. Algúns viñeron a Lugo ese domingo no que nada se confirmou sobre desastres vascos, e o Agustín ficou deprimido en Santiago; xuntámonos nun prado das aforas con algunha xente que viñera da Coruña e cantamos aló; soubemos que houbera xente na Praza de Santa María preguntando polo concerto fantasma, sobre o que non vin noticia en ningún libro nin texto e do que talvez alguén teña aínda nalgún faiado un cartel daqueles. En frase do Antón Seoane para outro contexto, case foi coma un soño.

E o meu soño remataba. En xaneiro do 76 marchei para a mili, levei guitarra e gana de volver. Cando puiden, marzo do 77, o Movemento xa quedara diluído e volvinme encontrar con algúns deles nun concerto que Roi Xordo daba en Viveiro onde soou aquela “Cantiga do amor fendido” dedicada a Moncho Reboiras. En abril cantamos na marcha sobre Xove o himno da AN-PG do que fala o Antón no seu libro, composto por el coa música que despois repudiou por demasiado marcial e a outros ben nos gustaba: fixo outra, contrapuxéronse e na reunión de músicos da asemblea o Xosé do Pacio, Manolo Bacallau e mais eu perdemos contra os de Faíscas, a dupla Seoane-Romaní e entendo que non estaba Pilocha. Non volvín falar con eles en décadas e algo seguín nos escenarios, tempo de abondo para que a militancia nacionalista de Lugo me dese como alcume O Cantante. De aí o hábito de facerme empezar os himnos en marchas e conmemoracións, ao tempo que Cao, Milladoiro e máis daban saltos cualitativos na difusión da música moderna de Galicia.

Pero que bonito fora aquilo outro.

 

 

 

Sátrapa ou Querido Amigo

Novembro 29th, 2013

                      Fonte

Polo 1979 ou 80 presentouse no Lugo post-franquista a primeira proposta para mudanzas politicamente significativas no nomenclátor urbano: o Bloque Nacional-Popular Galego; houbera oposición, debate, algunha manobra e, canto a nomes vinculados ao régimen, pouco máis ca José Antonio, Carrero Blanco, General Mola e José Luis de Arrese deberon saltar das placas. 1999 trouxo a segunda, co Bloque Nacionalista Galego como promotor principal: malia novas resistencias, Francisco Franco e o seu movemento (18 de Julio) pasaron da epigrafía oficial á reserva da memoria. Aínda quedaba algún, e no ano 2013 seguramente é menos noticia que o BNG sexa autor da iniciativa talvez definitiva ca a case unanimidade no acordo consistorial. Case.

Parece que o falecido presidente da Xunta de Galicia, anteriormente deputado no Congreso e ministro de Franco, vai figurar como titular nunha vía local; aí abaixo, a poucos metros da casa onde escribo estas liñas. Non o aprobou a comisión de partidos, irá a pleno e aló vai ter votos en contra, sen que se poida asegurar cantos van ser ou se haberá abstencións. Oponse o grupo sempre máis empeñado nestes cambios e en tal oposición represéntame a min, que á fin e ao cabo os votara na última elección municipal. Convén a peneira dos porqués.

Eu non quero que Manuel Fraga Iribarne teña unha rúa en Lugo e, porén, o argumento que esgrime o BNG paréceme débil. Manuel Fraga foi, desde logo, ministro con Franco e un fascista segundo notables indicios. Nos últimos anos da vida aínda lle sentín dicir que co paso do tempo non se consideraría “todo aquello” de maneira tan negativa como aínda facemos publicamente agora; na transición fundara un partido que lucía bandeira española con aguia e cualificou a legalización do PCE como “golpe de estado”. Ora ben, certo é que desde o 1977 validou o statu quo, presentouse a eleccións, aceptou o votado e esa fase resultou definitiva: é imposible comparalo con Dionisio Ridruejo e o seu talante pono lonxe -para mal- doutro ex-falangista coma Adolfo Suárez; pero tampouco non procede resumilo como franquista nin alegar tal argumento para negarlle unha rúa. Resúltame desproporcionado, tanto máis canto que non sei realmente se Fraga sería todo aquilo ou máis ben o figuraría, como despois outras cousas, buscando o poder e, tras conseguilo, para amarralo ben amarrado.

En todo caso, eu prefíroo fóra do nomenclátor. Primeiro, non me parece que esta cidade lle deba favor especial de ningún tipo. Segundo, para rendérmoslle a un foráneo homenaxe permanente desde antes do segundo cabodano cómpre reunir méritos ben particulares: e os activos posibles de nacer en Vilalba, estudar aquí, unha carreira académica máis ben discreta, outra político-representativa con máis brillo e a Presidencia da Xunta levan bastante contrapeso no anteriormente referido, escuros episodios con nome singular (Julián Grimau, Enrique Ruano; Vitoria, Montejurra) ou a Lei de Prensa do 66, a cuxa virtualidade se referiu Miguel Ángel Aguilar nunha especie de nota necrolóxica: proclamaba la libertad en el artículo primero y trataba de disuadir de su ejercicio en el artículo segundo, mediante una panoplia de sanciones que se reservaba el ministerio con efectos inmediatos. Terceiro, por estes motivos e a evocación directa de cousas próximas, barrunto que miles de lugueses comparten en definitiva esta miña sensación, ou sentimento, ou punto de vista.

Non obstante, supoño que haberá miles a favor; uns porque evocan aquela ditadura, outros con adhesión ao líder conservador, aínda quen o estima merecente por altura persoal e actuación en democracia. Xa que logo, é lóxico que a cousa vaia a votos no concello e seica alí na cousa vai gañar o si. Pois, como eu co personaxe axustei contas no seu día, e obviamente a maioría decide nas institucións, penso seguir levándoo con total normalidade. Aínda que talvez en Austria non hai rúas de Kurt Waldheim e en Lugo vaia haber unha da Fraga e outra do Fraga. A Historia segue.